تولید پیچ و مهره خشکه | راهنمای کامل متریال، سختی، استاندارد و ابعاد
پیچ و مهرهها از اساسیترین قطعات اتصال در صنایع مختلف هستند. در میان انواع پیچ و مهره، پیچ و مهره خشکه جایگاه ویژهای دارند، چرا که به دلیل استفاده از فولاد با کیفیت و عملیات حرارتی مناسب، مقاومت بالایی در برابر فشار و بارهای سنگین دارند. این قطعات در پروژههای ساختمانی، صنایع نفت و گاز، خودروسازی و بسیاری از صنایع دیگر به کار میروند. در این مقاله به بررسی متریال مورد استفاده، درجه سختی، روشهای تولید، اندازهها و استانداردهای پیچ و مهره خشکه میپردازیم.
متریال مورد استفاده در تولید پیچ و مهره خشکه
مهمترین عامل در کیفیت پیچ و مهره خشکه، جنس متریال آن است. معمولاً از فولادهای زیر استفاده میشود:
- فولاد کربنی (CK45): پرکاربردترین متریال برای پیچهای گرید ۸.۸ و ۱۰.۹
- فولاد آلیاژی: برای پیچهای گرید بالا مانند ۱۰.۹ و ۱۲.۹
- فولاد ضد زنگ (استنلس استیل): مناسب محیطهای خورنده و مرطوب
- فولاد کم کربن: در گریدهای پایینتر مانند درجه ۲ برای کاربردهای سبک
درجه سختی و گرید پیچ و مهره خشکه
پیچها و مهرهها با توجه به میزان استحکام کششی و تسلیم، به چند گرید تقسیم میشوند.
جدول سختی پیچ و مهره خشکه
| گرید (کلاس) | متریال پایه | استحکام کششی (MPa) | کاربردها |
| 8.8 | فولاد کربن متوسط | حدود 800 | ساختمانسازی، سولهها |
| 10.9 | فولاد آلیاژی | حدود 1040 | صنایع سنگین، خودروسازی |
| 12.9 | فولاد آلیاژی قوی | بالای 1200 | اتصالات با فشار بالا |
| درجه 2 | فولاد کم کربن | پایین | مصارف سبک و خانگی |
| درجه 5 | فولاد حرارتدیده | متوسط | ماشینآلات و تجهیزات متوسط |
فرآیند تولید پیچ و مهره خشکه
تولید پیچ و مهره خشکه طی مراحل دقیق و کنترلشدهای انجام میشود:
- انتخاب مفتول فولادی: انتخاب متریال اولیه بر اساس گرید مورد نیاز
- آمادهسازی مفتول: اسیدشویی و پاکسازی سطحی برای حذف زنگزدگی
- برشکاری و فرمدهی اولیه: برش به طول مناسب و شکلدهی اولیه گل پیچ
- فورج سرد یا گرم: قالبگیری گل پیچ با پرس هیدرولیک یا ضربهای
- رزوهزنی: ایجاد رزوهها با قالب یا دستگاه رولینگ
- عملیات حرارتی: کوئنچ و تمپر برای افزایش سختی و استحکام
- آبکاری یا پوششدهی: گالوانیزه گرم، سرد یا پوششهای ضدزنگ برای افزایش دوام
- کنترل کیفیت: تستهای ابعادی، سختیسنجی و آزمایش کشش
ابعاد و اندازهها پیچ و مهره خشکه
پیچ و مهره خشکه در سایزهای مختلف تولید میشوند. سایزها معمولاً در بازه M6 تا M100 متریک متغیر است.
- پیچهای کوچک (M6 تا M12): مصارف عمومی و ماشینآلات سبک
- پیچهای متوسط (M16 تا M30): سازهها و سولهها
- پیچهای بزرگ (M36 تا M100): پروژههای سنگین مانند پلسازی و سدسازی
استانداردهای تولید پیچ و مهره خشکه
برای اطمینان از کیفیت و قابلیت استفاده جهانی، پیچ و مهرهها بر اساس استانداردهای معتبر تولید میشوند:
- DIN 933: پیچ تمامرزوه ششگوش
- DIN 931: پیچ نیمرزوه ششگوش
- ISO 898: استاندارد بینالمللی برای خواص مکانیکی پیچها
- ASTM A325 و ASTM A490: استاندارد آمریکایی برای پیچهای پرمقاومت
- DIN 934: مهره ششگوش استاندارد
پیچ و مهره خشکه به دلیل مقاومت بالا و کیفیت تولید، در بسیاری از صنایع سنگین و سبک کاربرد دارند. انتخاب صحیح گرید، متریال و رعایت استانداردها در تولید این قطعات، تضمینکننده ایمنی و دوام سازههاست.
پرسش متداول درباره پیچ و مهره خشکه
۱. پیچ خشکه چه تفاوتی با پیچ معمولی دارد؟
پیچ خشکه از فولاد با کیفیت بالا ساخته میشود و استحکام بیشتری نسبت به پیچهای معمولی دارد.
۲. پیچ خشکه گرید ۸.۸ برای چه کاربردی مناسب است؟
این گرید برای سازههای فلزی و سولهها به دلیل استحکام متوسط بهترین گزینه است.
۳. آیا پیچ خشکه ضدزنگ است؟
خود فولاد کربنی ضدزنگ نیست، اما با آبکاری گالوانیزه یا پوششدهی میتواند مقاومت خوبی در برابر خوردگی پیدا کند.
۴. پیچ و مهره خشکه تا چه سایزی تولید میشوند؟
در سایزهای متریک از M6 تا M100 و حتی بالاتر برای پروژههای خاص تولید میشوند.
۵. کدام استانداردها برای پیچ خشکه رایجتر هستند؟
استانداردهای DIN 931، DIN 933 و ISO 898 پرکاربردترین استانداردهای پیچ خشکه هستند.